Լսողության ստուգումը ոչ վիրահատական և անցավ ախտորոշիչ ընթացակարգերի ամբողջություն է, որն իրականացվում է աուդիոլոգի կողմից: Այն որոշում է տարբեր հաճախականությունների և ուժգնությունների ձայներն ընկալելու ունակությունը, ինչպես նաև օգնում է պարզել լսողության կորստի առկայությունը, տեսակը և աստիճանը:

Ե՞րբ է անհրաժեշտ լսողության ստուգում:

• Ընկալման դժվարություններ. Զրույցները խլացված թվալը, դիմացինին խոսքը կրկնել խնդրելը, աղմկոտ վայրերում դժվարությամբ լսելը կամ հեռուստացույցի ձայնը սովորականից ավելի բարձրացնելու անհրաժեշտությունը:
• Բժշկական ախտանիշներ. Ականջներում աղմուկ կամ զնգոց (տինիտուս), ականջի լցվածության կամ խցանման զգացողություն, ինչպես նաև գլխապտույտ կամ հավասարակշռության խանգարում:
• Մասնագիտական ռիսկեր. Աղմկոտ աշխատավայրերում (գործարաններ, շինհրապարակներ) երկարատև գտնվելը:
• Մանկաբուժական ցուցումներ. Երեխայի խոսքի զարգացման հապաղումը կամ դպրոցական տարիքի պարբերական հետազոտությունները:

Մաքուր տոնային աուդիոմետրիան (Pure Tone Audiometry) հանդիսանում է լսողության ախտորոշման հիմնական և ոսկե ստանդարտ հետազոտությունը: Թեստն իրականացվում է հատուկ ձայնամեկուսիչ խցիկում և տևում է միջինում 15-ից 30 րոպե:

Թեստի հիմնական փուլերը՝

• Օդային հաղորդականություն (Air Conduction). Պացիենտը կրում է ականջակալներ, որոնց միջոցով տրվում են տարբեր հաճախականության (սովորաբար 250-ից մինչև 8000 Հց) և աստիճանաբար փոփոխվող ուժգնության ազդանշաններ: Հետազոտվողը կոճակի սեղմումով նշում է այն նվազագույն ձայները, որոնք հասցնում է լսել:
• Ոսկրային հաղորդականություն (Bone Conduction). Ականջի հետևում՝ պտկաձև ելուստի վրա, տեղադրվում է փոքր վիբրատոր: Այն ձայնային տատանումները հաղորդում է անմիջապես ներքին ականջին՝ շրջանցելով արտաքին և միջին ականջը:

Այս երկու ցուցանիշների համադրումը բժշկին թույլ է տալիս հստակ տարբերակել կոնդուկտիվ (հաղորդչական), սենսոնևրալ (նյարդազգայական) կամ խառը տիպի լսողության խանգարումները:

Աուդիոգրամը գրաֆիկական պատկեր է, որը ցույց է տալիս անձի լսողության շեմերը՝ ամենացածր ձայնի մակարդակը (դեցիբելներով՝ դԲ), որը կարող է ընկալվել տարբեր հաճախականություններում:

Լսողության կորստի աստիճանների դասակարգումը՝

• Նորմալ լսողություն (-10-ից մինչև 20 դԲ). Բոլոր տեսակի առօրյա ձայների և շշուկի հստակ ընկալում:
• Թեթև աստիճանի կորուստ (21-ից 40 դԲ). Ցածր ձայների, շշուկների կամ աղմկոտ միջավայրում առանձին բառերի ընկալման բարդություն:
• Միջին աստիճանի կորուստ (41-ից 70 դԲ). Առօրյա սովորական խոսակցության ըմբռնման դժվարություն՝ առանց ձայնը բարձրացնելու:
• Ծանր աստիճանի կորուստ (71-ից 90 դԲ). Բարձրաձայն խոսքը լսվում է դժվարությամբ, պահանջվում է հզոր լսողական սարք:
• Խորը լսողության կորուստ (91 դԲ և ավելի). Ընկալվում են միայն շատ բարձր կամ տատանողական ազդանշանները:

Տիմպանոմետրիան օբյեկտիվ հետազոտություն է, որը գնահատում է թմբկաթաղանթի շարժունակությունը և միջին ականջի ճնշումը: Այն չի պահանջում պացիենտի ակտիվ մասնակցություն և տևում է ընդամենը 1-2 րոպե:

Ի՞նչ կարող է ախտորոշել տիմպանոմետրիան.

• Միջին ականջում հեղուկի առկայություն (օտիտ, էքսուդատիվ բորբոքում):
• Թմբկաթաղանթի ամբողջականության խախտում (ծակում / պերֆորացիա):
• Եվստախյան (լսողական) փողի ֆունկցիայի անբավարարություն:

Ակուստիկ ռեֆլեքս (Acoustic Reflex)

Այս թեստը ստուգում է միջին ականջի մկանի ավտոմատ կծկումը բարձր ձայների նկատմամբ: Այն կարևոր տեղեկություններ է տալիս լսողական նյարդի, դիմային նյարդի և ուղեղաբնի համապատասխան ուղիների առողջության մասին:

Մաքուր տոնային ազդանշաններ լսելուց բացի, անչափ կարևոր է հասկանալ, թե մարդն ինչպես է ընկալում և վերծանում իրական մարդկային խոսքը: Խոսքային աուդիոմետրիան չափում է հենց խոսքի ճանաչման և հասկանալիության մակարդակը:

Հիմնական ցուցանիշները՝

• Խոսքի ընկալման շեմ (SRT - Speech Recognition Threshold). Ձայնի այն նվազագույն ուժգնությունը, որի դեպքում անձը կարող է ճիշտ կրկնել երկվանկ բառերի առնվազն 50%-ը:
• Խոսքի տարբերակման գործակից (WRS - Word Recognition Score). Որոշվում է պացիենտի համար առավել հարմարավետ բարձրության վրա: Ցույց է տալիս, թե պացիենտը բառերի քանի տոկոսն է կարողանում ճիշտ հասկանալ և արտաբերել:

WRS-ի ցուցանիշը վճռորոշ է լսողական սարքի ընտրության և դրա տված իրական օգուտի կանխատեսման հարցում:

Բոլոր հետազոտությունների ավարտից հետո աուդիոլոգը վերլուծում է արդյունքները և ձևավորում համապարփակ եզրակացություն:

Հիմնական եզրահանգումները ներառում են.

• Խնդրի բնույթը. Լսողության նվազումը կրում է դարձելի՞ բնույթ (օրինակ՝ միջին ականջի բորբոքում կամ ծծմբային խցան), թե՞ պահանջում է երկարատև վերականգնում (նյարդային մանրաթելերի վնասում):
• Բժշկական ուղղորդում. Անհրաժեշտության դեպքում պացիենտը ուղղորդվում է քիթ-կոկորդ-ականջաբանի (ՔԿԱ) մոտ՝ դեղորայքային կամ վիրահատական բուժման համար:
• Լսողական սարքի ընտրություն. Եթե կորուստը սենսոնևրալ է կամ մշտական, ընտրվում և ծրագրավորվում է տվյալ աուդիոգրամայի կորին առավելագույնս համապատասխանող թվային լսողական սարք: